Kratka paramiča ki Gurbet Romani čhib
Kaja zbirka anol kratka, čačutne thaj dirljiva paramiča pisime ki Gurbet Romani čhib.
Maškare kova so desisajlo ano životo, so ačhilo ano sećanje thaj ane kova so lično nakhada, o autor vaćarol tari porodica, taro manglipe, čororipe, tari pač thaj nada.
O autori tare kala paramiča si o Goran Saitović, o prevodilac ano Gurbet tim, savo pire bućasa pomožil te araćhol pe thaj te razvil pe i Gurbet Romani čhib.
Lese paramiča pačavne sikaven o džuvdipe thaj i kultura e Romenđi thaj ačhaven zuralo utisak pe kola save čitin len.
Akhara tumen te čitin kala paramiča, thaj te pindžaren o barvalipe tari čhib, tare iskustva thaj tare vrednostura save kala paramičen isi.
Goran Saitović
Tegla ajvari
Kana sasa man efta berš, me sema bokhalo.
Me sem trito čhavo al pale mande bijandile vadži duj čhave ani amari porodica. Gija sama efta džene, a samo mo dad ćerola bući ani fabrika. Romanipe, sar so džanen, ma šaj te vaćara čororipe.
Ano berš 1974. mo dad ćidija nesave pare i rešisada te ćerol nevo ćher. A bizo savet averengo ki opaši izgradnja ačhilo bize pare.
Počnisada i briga ano ćher, sekiracije mingre a me sar čhavoro, samo dav ma gođi, da jekh đive uštiljem taro sojipe, thodem mo muj i pučljem me pheja so isi te hal pe?
Voj vaćarda manđe kaj naj khanči, kaj mi dej đeli te biknol nešto te bi anola te ćerol amenđe khanči xamase.
Me ciknjedere pheja sasa štar berš i voj lija te rovol thaj te vaćarol kaj si but bokhali thaj lako vođi dukhajala tari bok. Dav ma gođi da me lijem te rovav tari žal baše late. I dikhljem me emphureder phejaće ane jakha gasavi tuga da i akana pamtiv lako muj.
Ačhili i zamislisajli pa iklili avri. Pale pandž minutura anda tegla tare duj-trin kile ajvari thaj ani novina aro.
Ni shvatisadem kotar si gova, sa dži kaj ni dikhljem sar čučarol o ajvari andari tegla pa lija te maćhol e zidura taro staklo te dićhol pe sar kaj si pherdi i tegla. Tegani shvatisadem da ćerda khanči so ni trubuja. Irisada i tegla thaj sigate lija te ćerol amenđe mekike. Ane mo životo gova miris ni sasa manđe prijatnije nego tad. Kana xaljem jekh mekika, haljardem kaj si o čororipe but pharo.
Kasnije mo dad ćidija amen ki kupa savoren thaj vačarda kaj naj šukar so ćerda mi phen pa gija, akana ka oprostil laće, a vov obećisada da nikad ni ka ačhavol amen bokhalen.
O Samir thaj i Fatima
Sasa man amal ano komšiluko. Leso alav sasa Samir. Sasa phureder mandar berš đive. Sasa eftato čhavoro ani familija, a sasa le šov phuredera pheja save but manglje le. Sasa ponos ane piro ćher.
Lesi familija sasa emčorori ani malava.
Kana o Samir sasa ohtoto razred, sasa emlačho čhavo. Sa e čheja dičhena ane leste thaj manglje te aven paše leste paše, al me dikhljem kaj vov ni dola len pažnja.
Jekh đive pučljem le sose ni obratil pažnja savi dobila tare čheja. Tegani vaćarda manđe kaj manđol e Fatima. Voj si čhej sava vov manđol te osvojil.
Džangljem ko si, golese so sasa mingre berša thaj đeli mancar ano odeljenje. Sasa emlaćhi čhej ani malava. Laći familija sasa embarvali, a voj sasa jekhori. Arakhlje la sar paj ane vasta, al sesa but stroga premale late.
Thaj i Fatima but manglja e Samire. Jekh drom avilo paše late thaj pučlja la te aven katane, voj sigate pristanisada. Araćhena pe čorale. Baše lende so si katane, džangljam amen e amala, thaj laći amalin. Morajle te garaven piro manglipe golese so džanglje savi si laći familija.
Al, jekh đive dodžanglja pe. Kana laće dodžanglje, đele ke Samireso dad em dej thaj pretisade len kaj, te dikhlja pe lengo čhavo lenđe čhejasa, ka avol mardo, pa šaj avol i mudardo. A pe čhejaće ka ačhen ko drom sar džanen.
E Fatimaće zabranisade te džal ani škola, a e Samireso dad molisada le te ačhavol la. Vaćarda lese kaj “naj isto klasa” thaj darajle ma khoni tari familija te ćerol lese khanći.
Pale gova o Samir sa pobut crdija pe ane peste. Lija te crdol pe čak i amendar, e amalendar. Tari žal nasvajlo, a leso stanje svako đive pobilačhe sasa. Ko krajo e doktora vaćarde kaj naj više nada.
Kana šunde gova e Fatimako dad, dozvolisada te džal ke leste, pa šaj i te phiren katane.
Jekh đive phirde ki ulica dolime vastencar. Al, tari jekh drom, avilo jekh mato vozači thaj čalada e Fatima. Mudardili ko than.
Pale nesavo đive, tari žal, mulo i o Samir.
Prahosade le paši Fatima.
A sar džanglja so ka merol, ačhada amenđe, pe amalenđe, nesave stihura tari jekh đili savi zala menjisada:
“Pabaren manđe memeli ko džuvdipe, kana ka merav, prahon man paše late. Ke mo limori aven thaj pe mande den gođi, a kana anen e luluđa , ke lako limori čhuven len.”
